A Ría de Vigo. Parte 2ª: a Ponte de Rande.

A Ría de Vigo. Parte 1ª: as luces de Nadal

Recentemente a Ponte de Rande recibiu un premio en New York (El puente de Rande se corona en Nueva York) e desatouse a tolemia. A Xunta de Galicia contactou en tempo récord con Audasa, a concesionaria da autopista AP-9 que pasa pola ponte, e coa axencia Estatal de Seguridad Aérea (AESA) para poñer iluminación ornamental de xeito permanente na ponte.

As Rías Baixas son un enclave que hai que protexer, e que está protexido. O equibrio biolóxico que existe aquí permite o cultivo do mexillón e a presenza dun gran número de aves nas diferentes illas das rías, como recoñece o propio Ministerio para a Transición Ecolóxica. Para que esta protección sexa efectiva nas Rías Baixas temos os seguintes recoñecementos (se alguén detecta que falta algún que nolo faga saber):

Estas distincións supoñen que as illas das Rías Baixas  e un amplo territorio marítimo están considerados de interese para protexer todo o espazo natural: flora, fauna e ceo escuro. A luz artificial pode interferir nos distintos parámetros polos que se decidiu protexer e promocionar este territorio.

É doado caer na argumentación sinxela de que a Ponte de Rande non está dentro de ningún destes espazos, o cal é certo, mais a luz propágase a quilómetros da fonte de emisión se non se fai unha correcta instalación, tanto en potencia coma en dirección e cor.

Recentemente Audasa decidiu cambiar a iluminación da ponte a apostar por LEDs brancos e tamén alumou os novos carrís co mesmo tipo de luz. Como se pode ver na foto cedida polo compañeiro Richy, a luz non queda exclusivamente sobre a superficie da ponte, polo que a iluminación afecta a toda a contorna, isto é:

Rande _DSC0278retoque2__DSC0286retoque2-9 images
Fotografía cedida por Richyman (Instagram: @rixyman)
  • A iluminación afecta e afectará directamente á superficie marítima máis próxima á ponte,
  • a luz propágase a toda a ría, chegando ás zonas de protección e afectando ás aves, as cales son das máis perxudicadas pola contaminación luminosa, cegándoas e cambiando o seu comportamento normal,
  • podería afectar tamén aos polígonos de bateas máis próximos, xa que o mexillóns só se alimentan de noite na escuridade.
  • Ponse o perigo a preservación da noite e, por elo, o Destino Turístico Starlight.

Engadir máis luz á Ponte de Rande, ademáis da necesaria que estipula a lei por seguridade, é aumentar a presión  sobre os puntos comentados, que xa teñen bastante coa contaminación luminosa de Vigo sobre todo, mais tamén doutras vilas que se asentadas na contorna das Rías Baixas. Por todo isto a Xunta debe replantearse se o obxectivo neste século XXI e contaminar e malgastar cartos ou ben cumplir coa Axenda 2030 da UNESCO de Desenvolvemento Sostible e racionalizar o gasto e a iluminación e protexer os espazos naturais.

Había pouca luz? Xa está o Nadal aquí!

Polo de agora as luces de Nadal aínda chegan máis tarde que a Lotería, pero a este ritmo a saber…

O encendido das luces de Nadal é toda unha festa en xeral e, en particular, en Vigo foi todo un acontecemento, como cada cousa que ten lugar na cidade dende que está Abel Caballero de alcalde. Non hai nada malo nisto, o problema é a mensaxe que se dá facendo unha festa de cousas que non son para nada boas: aínda queda aun mes para Nadal! Pero haberá que comezar polo principio:

En Vigo existe unha rotonda cunha pantalla LED circular con non pouca potencia. Entre outros usos é unha pantalla de publicidade pero tamén de cine ao aire libre. A luz que emite esta pantalla chega ata varias alturas dos edificios veciños, pero a ninguén parece importarlle.

pantalla_vigo_rotonda
Rotonda na rúa Rosalía de Castro de Vigo. Fotografía: Faro de Vigo.

Xa houbo hai tempo problemas noutra zona da cidade por pantallas de publicidade excesivamente potentes, pero aínda queda moito para que se escoiten estas queixas.

Dende hai un tempo na cidade estanse a mudar as luces das rúas do centro. A verdade é que a corrección da dirección das luces é moi correcta, pero no así da cor, como non podería ser doutro xeito estanse a instalar luces LED brancas que nalgúns sitios chegan a cegar e que non son nada boas como xa dixemos en varias ocasións. Ademais de xenerar grandes contrastes moi incómodos.

vigo
Esquerda: nova iluminación na rúa García Barbón. Dereita: a antiga en Rosalía de Castro. Vigo.

Os cambios continúan e está previsto facer obras no barrio de Coia onde se substituirán os volcáns da Avda. de Castelao por unha fervenza de auga e… luces. Tamén Teis, na entrada do Barrio das Flores vaise facer unha nova praza na que se va a instalar nova iluminación, como se a actual non fose suficiente.

E chegou novembro e empezan os praparativos de Nadal e en Vigo comezan a aparecer bólas xigantes de luces e unha árbore que cada ano ten máis altura e, polo tanto, máis luces. O peor de todo é que seguimos vendendo a luz, o exceso de luz, como calidade de vida e riqueza, e xa non é que unha luz sexa un voto, é que agora as lucen véndense do mesmos xeito que se vendeu no seu día a Cidade da Cultura de Galicia ou a estación do AVE de tren de Vigo, que estaban e están ben só porque foron deseñadas por arquitectos de fama mundial, pois o mesmo as luces: Vigo ten as mesmas luces que Nova Iorque.

Poderá pensar alguén que estamos defendendo que non haxa luces de Nadal. Nada máis lonxe da realidade. Galicia, e España, está nunha seca sen precedentes (non imos falar da multitude de fontes que hai nas cidades porque non é o noso obxectivo, pero non quere dicir que non nos preocupe), o cambio climático é indiscutible e a mesma cidade que está pedindo aforrar auga, que está implorando porque chova, presume de ter cada ano máis luces de Nadal que aumentan o consumo eléctrico e, polo tanto, a emisión de contaminantes á atmosfera. É urxente racionalizar o consumo eléctrico por este tipo de iluminacións que nin son necesarias durante un mes nin son necesarias nas cantidades que se instalan. Xa non se trata de que as luces de Nadal se espallan en todas direccións sen control, que se instalan porque son estimulantes (demostración de que a luz non é inocua) ou que impidan o noso dereito a gozar da noite como o que é, noite. Falamos de malgasto enerxético e de aumento de produción de enerxía con todas as súas consecuencias.

 

As luces da miña rúa

Pegáronnola outra vez con nocturnidade

Así de rotundo conclúe o seu artigo publicado en El Periódico o director de cine David Trueba. Un bo artigo sobre as consecuencias de que a xente non participe na xestión da iluminación pública e que non exista, todavía, unha cultura da luz que nos permita alumar para ver e sen contaminar. Neste sentido Trueba di:

A temperatura de cor é, como todo afeccionado ao cine sabe, un estado de ánimo

O artigo: http://www.elperiodico.com/es/noticias/opinion/las-luces-calle-por-david-trueba-3884644

Apagan as luces dunha vila (esta vez en serio)

No día dos Santos Inocentes gastamos unha pequena broma na que dicíamos que unha vila galega decidía apagar as luces para sempre. Agora vemos que iso pasou nunha vila de Navarra, aínda que non decidiron vivir só coa luz do Sol, senón poñer interruptores nas luces, como se facía hai décadas. Aquí vos deixamos a nova: http://www.noticiasdenavarra.com/2015/01/31/vecinos/sangesapirineos/la-luz-se-apaga-en-las-vacias-calles-de-aspurz

Comunicado da Junta de Andalucía sobre os efectos da luz branca

Un grupo de expertos internacionais, impulsado pola Junta de Andalucía, fixo público SABAS QUE ritmo circadianoun comunicado advertindo do uso da luz branca con gran compoñente de luz azul.

Somos moitos os que vimos avisando dende hai tempo do perigoso que se está a volver a iluminación pública por mor dos cambios nel que está propiciando a tecnoloxía LED. Así, no documento adxunto a continuación, pódese ler que

Os dispositivos LED que emiten este tipo de luz son especialmente contaminantes, debido á súa elevada porcentaxe de radiación azul

A continuación mostramos outras cousas que se din no documento e  no medio atoparedes enlaces no que se fala máis polo miúdo de cada tema:

SABIAS QUE salvaxe

Cabe destacar que multitude de especies cercanas á base da cadea trófica, como os insectos nocturnos (bolboretas ou lucecús, por exemplo), son máis sensibles á luz rica en tonos azuis. Da mesma maneira, o efecto da

iluminación artificial, sexa localizada ou difusa, pode resultar fatal para determinadas especies que recorren á escuridad total da noite e aos ceos estrelados para guiarse dende os lugares de cría hacia o océano (tartarugas mariñas ou pardelas). Valéndose de esta atracción das especies por determinado tipo de luz, as flotas comerciais utilizan luces potentes e localizadas para a captura de peixes e cefalópodos

É urxente ter en conta a ecoloxía da noite.

Actualmente dispoñemos de indicios científicos que sixiren que unha exposición excesiva á luz branca durante a noite xenera disrupción circadiana ou crono-disrupción; o que dificulta unha orde temporal interna correcta.

Os estudos epidemiolóxicos mostran que a crono-disrupción vai asociada a un incremento da incidencia do síndrome metabólico, enfermidades cardiovasculares, desordes cognitivos e emocionais, con avellentar prematuramente e algúns cancros coma o de mama, próstata e colorrectal, así como ao empeoramento de patoloxías preexistentes. Porlo tanto, a luz branca azulada non se pode considerar inocua.

Neste documento participaron investigadores da REECL.

 O documento: http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/portal_web/web/temas_ambientales/atmosfera/contaminacion_luminica/Declaracion_internacional_uso_luz_azul_ES.pdf

No concello galego de Vilaxoán de Arriba deciden apagar as luces para sempre #28dic2014

Din os vilaxoanenses darriba que eles non necesian da luz artificial para ver, que se bastan coa luz da Lúa e das estrelas. Ademais hai moitos que defenden que a noite non está para estar esperto. “De noite hai que durmir e non estar de troula por aí. Co Sol hai que traballar e xa hai tempo dabondo para festas”, comenta Ramón, un home de 67 anos canso das esmorgas dos máis xóvenes.

luminaria_apagada
Luz apagada na vila

O alcalde do concello di que a medida non só será boa para que a xente aproveite as horas de Sol dende moi cedo, ao non alongar as súas actividades durante a noite fóra da casa, senón que ademais o concello terá superávit en pouco máis de dous anos, xa que a luz é a factura máis cara que ten que pagar.

Preguntados pola seguridade, os lugareños defenden que ao coñecerse todos e confiar un nos outros ninguén terá a ousadía de saír na escuridade a facer mal a ningún veciño e que para casos de emerxencia farán uso de lanternas.

Ante esta peculiar iniciativa, decenas de astrónomos e biólogos están planeando viaxar a este concello do interior de Galicia para desfrutar de toda a beleza da noite: estrelas, mouchos, lucecús, ourizos… É tal a espectación que os hoteis de concellos veciños, coma Os Biosbardos, non teñen xa habitacións libres para os próximos tres meses.

Noutros campos do coñecemento, como a mediciña, antropoloxía, ciencias medioambientais e a economía, tamén hai expertos interesados en coñecer as repercusións desta iniciativa a longo prazo. ¿Mellorará a saúde da xente? ¿Como evolucionarán os seus costumes e como se adaptarán á nova situación? ¿Haberá na zona menos contaminación por gases e outros? ¿En que invertirá o concello os cartos que aforre? Moitos interrogantes para algo inédito.

inocentesPor suposto este artigo é unha broma polo día dos inocentes. Nunca ninguén que loite contra a contaminación lumínica enviará unha mensaxe que implique apagar as luces que fan que a nosa vida sexa de maior calidade, pero si as que non teñen ese obxectivo e a súa presenza é cuestionable. Pero moito do que dicimos nesta broma tamén é motivo de reflexión. Son cousas das que sempre falamos e sobre as que na sociedade en xeral existen prexuízos, como a seguridade mal entendida. A vida salvaxe nocturna, a saúde, a economía… son cousas das que sempre falamos a nas que a contaminación lumínica influe negativamente.

Sigamos alumando as nosas vidas, pero dun xeito responsable e con coherencia.

A descontaminación lumínica

En agosto de 2014 publicouse na revista Electra, revista técnica sobre innovación eléctrica, iluminación e TICs, un interesante artigo de Josep M. Ollé, profesor asociado de Luminotecnia da Universidat Rovira i Virgilli, universidade pública de Tarragona.

O artigo trata sobre a descontaminación lumínica e trata temas moi interesante como a toxicidade da luz (que afecta incluso aos insectos. No artigo faise referencia a u traballo do Museo das Bolboretas de Cataluña que alerta deste proble), actuacións de melloras de iluminación exterior e a aparición dun novo LED que de verdade axuda a diminuír a contaminación lumínica, o PC ámbar, que, como se di e xustifica no artigo, non ten efecto sobre os ritmos circadianos do ser humán.

O artigo conclúe con estas palabras moi acertadas:

A descontaminación lumínica das nosas cidades, non só é posible senón que é necesario realizala canto antes. Non se trata de deixar a oscuras as cidades senón de alumar só os espazos que deben ser alumados coa luz menos danina posible
e cos niveis de iluminación mínimos, aqueles
que os expertos internacionais recomendan
como suficientes para garantir unha adecuada visión sen afectar á sensación de seguridade.

Aquí tedes o artigo completo: “La descontaminacion lumínica”

A vergoña política

Non hai outro calificativo que o de vergoña para estas palabras de Rita Barberá:

«non existe contaminación lumínica», como denunciaron repetidamente expertos e oposición. «En todo caso haberá aforro enerxético», apostillou.

Non sabemos se paga a pena disctuir moito estas declaracións, que se poden ler aquí, porque son moitas as veces que xa contamos aquí que os LEDs brancos son moi contaminantes, que no exterior non existe aforro coa tecnoloxía LED, que Valencia é unha das cidades máis contaminantes luminicamente do mundo. Quizáis a alcaldesa de Valencia non coñece aínda as diferentes fotografías feitas de noite dende a Estación Espacial Internacional (ISS polas súas siglas en inglés). Por non elexir unha soa foto da ISS deixamos un enlace cunha sinxela búsqueda en Google Imaxes e, debaixo, unha foto sacada dende o Oceanográfico de Valencia, onde se poden ver as nubes brillando e un foco alumando directamente ao ceo.

Pincha aquí para ver a búsqueda den Google.

Oceanográfico de Valencia
Oceanográfico de Valencia

¿Por que os políticos non fan caso dos expertos en luz e si das grandes empresas que venden lámpadas e viven dos contratos de iluminación municipal?

Si é certo e ninguén o pode negar, que a contaminación lumínica é un problema que vai moito máis alá de Valencia, pero xa que nesta cidade se está a facer un desembolso importante no cambio de luces, sería interesante que se fixera correctamente e que por ser un mal de moitos non se deixara de recoñecer o problema.

Actualización:

Resposta da Coordinadora en Defensa de los Bosques del Túria: http://coordinadorabosquesturia.blogspot.com.es/2014/09/la-contaminacion-luminica-no-se-deja.html

A Hora do Planeta, con poucas luces

O título desta entrada é o título dun artigo publicado en La Razón o día 29 de marzo no que Jorge Alcalde, director da revista Quo, critica esta iniciativa dunha forma cuestionable.

No artigo, que podedes ler ao pé deste texto, critica que esta iniciativa non soluciona os problemas reais enerxéticos e indica que un deles é que a maior parte dos habitantes da Terra non teñen acceso á electricidade. A verdade é que a propia argumentación que utiliza vai na súa contra, xa que nada ten que ver o malgasto enerxético da nosa sociedade coas carencias do denominado Terceiro Mundo. Ou quizáis si teña que ver, porque os recursos naturais que utilizamos para xerar a inmensa maioría da enerxía que consumimos son finitos, polo que se uns dilapidan recursos os outros non poderán dispoñer deles.

Cuestiona a iniciativa porque di que nesa hora na que se apagan luces non se detecta que o consumo baixe considerablemente. É obvio que durante unha hora non se vai solucionar nada. A Hora do Planeta pretende cambiar hábitos de vida. Fai anos pechar a billa cando nos cepillábamos os dentes parecía un aforro insignificante, hoxe é unha das medidas de aforro máis importantes de auga, xa que na suma de todos está o resultado final.

Este artigo é un dos mellores exemplos de mal entendemento dunha iniciativa e dos valores que defende. Ninguén quere demonizar a electricidade, nin a luz, ninguén cuestiona os avances traídos pola electricidade. O que se fai na Hora do Planeta é reflexionar sobre o mal uso da electricidade e o malgasto de recursos naturais.

En canto ao que di de levar electricidade alí onde non a hai dicir que isto non é cuestionable, pero si son cuestionables o modelo de consumo e instalación que se queiran implantar. Dende logo se o modelo enerxético non cambia e os hábitos de consumo tampouco temos un problema serio que, co tempo, igual impide xerar a enerxía que hoxe coñecemos e que nos dá o nivel de vida actual.

O artigo completo: La_hora_del_planeta_con_pocas_luces

Recordade que sobre a ausencia de luz en campos de refuxiados falamos neste artigo: Ikea e a ¿seguridade?

Acércase o día máis longo do ano…

… pero en poucos lugares dito acontecemento provoca un cambio no horario da iluminación. E é que en pleno século XXI aínda non se adaptaron os temporizadores de iluminación ao percorrido real do Sol, que cada día sae e escóndese a hora diferentes. Sobra dicir que a hora exacta do inicio da noite astronómica, é dicir, o comezo da escuridade pola ausenza do Sol e non o momento no que nós consideramos que xa é noite, é de sobra coñecida.

Como exemplo esta foto dende a Praza de Portugal de Vigo, o día 10 de xuño de 2014 uns minutos máis tarde das 22:00 horas. Pode verse a fronte dun hotel xa alumada (e ademais cara arriba) e un poste de luz do porto acendido e outro apagado, coa Ría de Vigo de fondo. Nótase na fotografía que aínda hai moita luz, pois apenas acaba de producirse o ocaso (ver este enlace de Meteogalicia).

luz_anoitecendo

Seguro que durante todo o verán todos poderemos ver mil exemplos coma este, así que para a sección Que se pode facer hoxe? propoñemos buscar imaxes coma esta para compartir con todos. Podedes envialas por Facebook, comentar nesta entrada ou remitilas o noso correo, calidadedoceo@gmail.com