Medidas do brillo do ceo en Bueu (04/09/2016)

(Se é a primeria vez que escoitas falar do SQM visita esta páxina Brillo do ceo nocturno)

A semana do 4 de setembro instalamos un SQM no camiño da Carrasqueira, en Bueu. É un lugar que está uns metros máis alto que o centro urbano da vila. Instalouse nun recinto pechado lonxe de luces de camiños e rúas e bastante protexido dos lugares da contorna que máis luz emiten. O tempo durante esta semana non foi moi estable, intercaláronse noites nubradas con despexadas. A Lúa estivo presente nalgunhas noites pero a baixa altura e cun brillo inferior ao 45%.

Nesta publicación compartimos dúas gráficas moi diferentes, pero que mostran como actúan as nubes nun lugar que é escuro cando estas non están presentes. A pesar de que o SQM non ten luces preto, o reflexo das luces artificiais sobre as nubes non se produce só na zona onde están instaladas, senón que se expande ata chegar a sitios que en principio non teñen unha considerable contaminación luminosa.

En xeral os resultados son bos cando non hai nubes e o que sucede cando o ceo está cuberto vén a dicir que na contorna do lugar si hai unha cantidade considerable de contaminación luminosa.

Certificacións Starlight

Tras compartir en Facebook a foto de Starlight Initiative onde se ven os diferentes destinos turísticos Starlight, comprobamos que hai certa confusión entre as calificacións de destino turístico e reservas Starlight.

destino_starlight_españa
Destinos turísticos Starlight ata marzo de 2016. Vía Starlight Initiative

Na propia páxina da fundación está todo explicado, pero dado que nos últimos meses engadíronse dous destinos turísticos galegos á lista queremos deixalo claro aquí. O Parque marítimo-terrestre das Illas Atlánticas de Galicia e Pena Trevinca non son reservas Starlight.

Resumindo: os criterios para ser reserva son máis esixentes.

Polo miúdo: na seguinte táboa vemos as diferenzas no tocante aos criterios de calidade do ceo, todos eles moi relacionados con actividades astronómicas:

Destino turístico Reserva
Noites despexadas 50% 60%
Escuridade do ceo 21 mag/arcseg^2 21,4 mag/arcseg^2
Nitidez 3 arcoseg 1 arcoseg
Transparencia 6 mag 0,15 mag

Nos destinos turísticos evalúase, ademais dos parámetros anteriores, os seguintes:

  • destino_starlight_illasMisión, valores e obxectivos.
  • Compromiso e gobernanza do destino.
  • Estratexia, plan de acción e sistema de información.
  • Conservación do patrimonio cultural e natural asociado.
  • Atractivos, servizos e infraestruturas turísticas.
  • Xestión do coñecemento, formación e divulgación.
  • Control, xestión e seguimento do programa e do destino turístico Starlight.

 

No caso das reservas Starlight establécense categorías segundo o terreo de aplicación e as propiedades da zona: sitios patrimonio, sitios de observación astronómica, sitios naturales, paisaxes das estrelas, oasis Starlight e sitios mixtos.

As reservas Starlight requiren dunha zonificación onde se establecen diferentes graos de protección do ceo escuro e estrelado, chegando a esixir a preservación intacta das condicións de luz natural e nitidez do ceo nocturno.

Estes dous procesos teñen dous obxectivos claros: turismos sostible e conservación do medio ambiente. Ambos queren protexer a escuridade natural establecendo criterios e procedementos para que a incidencia humana sexa a xusta e necesaria (destinos turísticos) e para que a paisaxe nocturna non perda o seu esplendor (reservas).

Máis información na páxina da Fundación Starlight: http://fundacionstarlight.org/

Contaminación lumínica nas Rías Baixas en fotos

Todas as fotos que aparecen neste artigo pertencen a Ricardo Lago e contamos co seu permiso para usalas.

As seguintes imaxes mostran a cantidade de luz que hai en Domaio e en Vigo e a que se ve na costa dende Ons.

As seguintes imaxes son star trails feitos dende diferentes lugares. Estas fotos consisten en sacar unha foto cun tempo de exposición longo para ver o percorrido das estrelas.

En primeiro lugar vemos dúas imaxes onde claramente as estrelas máis baixas pérdense na contaminación lumínica.

En segundo lugar vemos unhas fotos en lugares onde a contaminación lumínica é moito menor e vense moitas máis estrelas a alturas máis baixas.

Graciñas a Ricardo por estas fotos!

Illas Atlánticas, destino turístico Starlight

Como moitos saberedes xa pola prensa e por nós, o Parque Nacional marítimo-terrestre das Illas Atlánticas está a procurar a obtención do distintivo de Destino turístico Starlight. Membros do noso grupo participaron na medición do brillo do ceo nas illas de Cíes e Ons, un paso necesario para a obtención do distintivo.

Outro paso importante na obtención deste selo internacional de destino turístico é o apoio social e Calidade do Ceo Nocturno asinou hai uns días o seguinte comunicado de apoio: manifesto de apoio.

Son varias as asociacións que están a manifestarse a prol das Illas Atlánticas, algúns exemplos son a Agrupación Astronómica Coruñesa Ío e a Asociación Astronómica de Vigo.

Diferentes artigos sobre esta moi boa nova:

E por suponto a Xunta de Galicia participa activamente neste obxectivo: Medio Ambiente promove a certificación do Parque das Illas Atlánticas como destino turístico Starlight

Rías Baixas
Rías Baixas. Pódese ver a escuridade nas illas, mais queda moito por traballar na costa.

As luces da miña rúa

Pegáronnola outra vez con nocturnidade

Así de rotundo conclúe o seu artigo publicado en El Periódico o director de cine David Trueba. Un bo artigo sobre as consecuencias de que a xente non participe na xestión da iluminación pública e que non exista, todavía, unha cultura da luz que nos permita alumar para ver e sen contaminar. Neste sentido Trueba di:

A temperatura de cor é, como todo afeccionado ao cine sabe, un estado de ánimo

O artigo: http://www.elperiodico.com/es/noticias/opinion/las-luces-calle-por-david-trueba-3884644

Apagando a luz, acendendo o ceo

Apagando a luz, acendendo o ceo. Así titula La Voz de Galicia un artigo publicado o día un de febreiro de 2015 no que se fala do Ano Internacional da Luz e da contaminación lumínica. Nel participan vellos coñecidos nosos: Borja Tosar (astrónomo e membro da Asociación Astronómica Ío) e Salvador Bará (doutor e profesor de Física da USC).

O artigo: http://www.lavozdegalicia.es/noticia/sociedad/2015/02/01/apagando-luces-encendiendo-cielo/0003_201502SX1P12998.htm#

prensaPor sorte cada vez hai máis artigos xornalísticos sobre contaminación lumínica. Isto permite que a mensaxe sobre este problema chegue á xente e outorga argumentos basados en opinións e estudos científicos para que todo o mundo poida tomar mellores decisións e pedir melloras na iluminación das súas contornas. Queremos mostrar a nosa satisfacción por isto e recoñecer aquí o labor que investigadores e membros de asociacións como a IDA, a REECL, Cel Fosc e da iniciativa Starlight realizan para que a contaminación lumínica teña cada vez máis presenza nos medios. Temos algunhas publicacións xornaísticas e científicas recollidas nesta páxina do noso blog: Artigos e publicacións de interese

Comunicado da Junta de Andalucía sobre os efectos da luz branca

Un grupo de expertos internacionais, impulsado pola Junta de Andalucía, fixo público SABAS QUE ritmo circadianoun comunicado advertindo do uso da luz branca con gran compoñente de luz azul.

Somos moitos os que vimos avisando dende hai tempo do perigoso que se está a volver a iluminación pública por mor dos cambios nel que está propiciando a tecnoloxía LED. Así, no documento adxunto a continuación, pódese ler que

Os dispositivos LED que emiten este tipo de luz son especialmente contaminantes, debido á súa elevada porcentaxe de radiación azul

A continuación mostramos outras cousas que se din no documento e  no medio atoparedes enlaces no que se fala máis polo miúdo de cada tema:

SABIAS QUE salvaxe

Cabe destacar que multitude de especies cercanas á base da cadea trófica, como os insectos nocturnos (bolboretas ou lucecús, por exemplo), son máis sensibles á luz rica en tonos azuis. Da mesma maneira, o efecto da

iluminación artificial, sexa localizada ou difusa, pode resultar fatal para determinadas especies que recorren á escuridad total da noite e aos ceos estrelados para guiarse dende os lugares de cría hacia o océano (tartarugas mariñas ou pardelas). Valéndose de esta atracción das especies por determinado tipo de luz, as flotas comerciais utilizan luces potentes e localizadas para a captura de peixes e cefalópodos

É urxente ter en conta a ecoloxía da noite.

Actualmente dispoñemos de indicios científicos que sixiren que unha exposición excesiva á luz branca durante a noite xenera disrupción circadiana ou crono-disrupción; o que dificulta unha orde temporal interna correcta.

Os estudos epidemiolóxicos mostran que a crono-disrupción vai asociada a un incremento da incidencia do síndrome metabólico, enfermidades cardiovasculares, desordes cognitivos e emocionais, con avellentar prematuramente e algúns cancros coma o de mama, próstata e colorrectal, así como ao empeoramento de patoloxías preexistentes. Porlo tanto, a luz branca azulada non se pode considerar inocua.

Neste documento participaron investigadores da REECL.

 O documento: http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/portal_web/web/temas_ambientales/atmosfera/contaminacion_luminica/Declaracion_internacional_uso_luz_azul_ES.pdf

No concello galego de Vilaxoán de Arriba deciden apagar as luces para sempre #28dic2014

Din os vilaxoanenses darriba que eles non necesian da luz artificial para ver, que se bastan coa luz da Lúa e das estrelas. Ademais hai moitos que defenden que a noite non está para estar esperto. “De noite hai que durmir e non estar de troula por aí. Co Sol hai que traballar e xa hai tempo dabondo para festas”, comenta Ramón, un home de 67 anos canso das esmorgas dos máis xóvenes.

luminaria_apagada
Luz apagada na vila

O alcalde do concello di que a medida non só será boa para que a xente aproveite as horas de Sol dende moi cedo, ao non alongar as súas actividades durante a noite fóra da casa, senón que ademais o concello terá superávit en pouco máis de dous anos, xa que a luz é a factura máis cara que ten que pagar.

Preguntados pola seguridade, os lugareños defenden que ao coñecerse todos e confiar un nos outros ninguén terá a ousadía de saír na escuridade a facer mal a ningún veciño e que para casos de emerxencia farán uso de lanternas.

Ante esta peculiar iniciativa, decenas de astrónomos e biólogos están planeando viaxar a este concello do interior de Galicia para desfrutar de toda a beleza da noite: estrelas, mouchos, lucecús, ourizos… É tal a espectación que os hoteis de concellos veciños, coma Os Biosbardos, non teñen xa habitacións libres para os próximos tres meses.

Noutros campos do coñecemento, como a mediciña, antropoloxía, ciencias medioambientais e a economía, tamén hai expertos interesados en coñecer as repercusións desta iniciativa a longo prazo. ¿Mellorará a saúde da xente? ¿Como evolucionarán os seus costumes e como se adaptarán á nova situación? ¿Haberá na zona menos contaminación por gases e outros? ¿En que invertirá o concello os cartos que aforre? Moitos interrogantes para algo inédito.

inocentesPor suposto este artigo é unha broma polo día dos inocentes. Nunca ninguén que loite contra a contaminación lumínica enviará unha mensaxe que implique apagar as luces que fan que a nosa vida sexa de maior calidade, pero si as que non teñen ese obxectivo e a súa presenza é cuestionable. Pero moito do que dicimos nesta broma tamén é motivo de reflexión. Son cousas das que sempre falamos e sobre as que na sociedade en xeral existen prexuízos, como a seguridade mal entendida. A vida salvaxe nocturna, a saúde, a economía… son cousas das que sempre falamos a nas que a contaminación lumínica influe negativamente.

Sigamos alumando as nosas vidas, pero dun xeito responsable e con coherencia.

Luz nas pantallas: cóidate!

Estamos atopando estes días moita información sobre a luz e a saúde humana. Hoxe traemos algo moi interesante: aplicacións para adaptar a luz da pantalla do móbil e do ordenador á hora do día.

Como xa comentamos no artigo Efectos da luz sobre a saúde humana, a luz ten un lado escuro co que hai que ter coidado. Tanto a luz ambiental como a dos dispositivos electrónicos debe adaptarse ás nosas necesidades e por iso a IDA publicou o seguinte artigo: http://www.darksky.org/light-pollution-topics/ill-health

Imaxe publicitaria dunha das aplicacións para tablet e smartphone: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.urbandroid.lux
Imaxe publicitaria dunha das aplicacións para tablet e smartphone: Twilight

No artigo hai enlaces para descargar aplicacións que controlan a luz dos nosos dispositivos en función da hora do día, rebaixando o contido de luz azul emitida mentres avanza o día para que, ao chegar á noite, o noso organismo estea preparado para xerar melatonina, a hormona da noite.

Aplicación para ordenador: https://justgetflux.com/

Aplicación para Android: Lux Lite (de balde), Lux Auto Brightness (de pago) e Twilight (versións de pago e de balde).

Aplicación para tablet e smartphone: Twilight

Nós estamos probando algunhas. Deixa o teu comentario sobre a túa experiencia con elas.

Efectos da luz sobre a saúde humana

Na revista Física y Salud, publicación divugativa do Colexio de Físicos, publicouse no 2008 unha interesante reportaxe sobre os efectos da luz na saúde humana que queremos compartir. Unha das participantes nesta reportaxe, Mª Ángeles Bonmatí, estivo a semana pasada na 1ª reunión científica da REECL.

Evolución do tipo de luz durante o día
Evolución do tipo de luz durante o día

Todo o que aquí se pode ler corresponde ao traballo realizado polo Laboratorio de Cronobioloxía da Universidade de Murcia. O artigo é divultago e para todos os públicos. Recomendamos a súa lectura para ver a contaminación lumínica dende outra perspectiva.

Reportaxe: El lado oscuro de la luz. Efectos de la contaminación lumínica.