Repensando a noite entre todos pola posta en valor do patrimonio nocturno galego-portugués

O pasado mes de febreiro tivo lugar un fito moi importante para Calidade do Ceo e tamén para a defensa do patrimonio nocturno.

No convencemento en que os cambios importantes suceden cando a sociedade se xunta e traballa nunha mesma dirección para conseguir os seus obxectivos; convocamos en Santiago de Compostela a diferentes persoas e colectivos de Galicia e Portugal implicados coa problemática da contaminación luminosa, a conservación medioambiental e a astronomía.

A I Xuntanza sobre Contaminación Luminosa, tivo lugar no edificio do Matadoiro de Santiago de Compostela e reuniu a 21 persoas de diferentes asociacións (astronómicas e ambientais), empresas, divulgadores científicos e investigadores de diferentes universidades de Galicia e Portugal. Todos unidos por unha causa común: a protección e posta en valor do patrimonio nocturno galego (tan fermoso como heteroxéneo).

Froito de esa Xuntanza naceu Calidade da Noite, o foro galego-portugués polo fomento do patrimonio cultural e ambiental nocturno. O obxectivo deste foro é facer unha reflexión sobre cómo é a nosa noite en todas as suas dimensións (astronómica, cultural, biolóxica, económica e social), cómo debería ser e trazar unha estratexia conxunta para espallar a mensaxe aos diferentes actores da sociedade.

Queremos unha noite que sexa noite, sen renunciar á luz artificial, mais mantendo a luz natural dos astros…que nos guía,  que equilibra o noso reloxo biolóxico, que ilumina a vida das especies animais nocturnas, que nos conecta cos nosos antepasados e coa nosa orixe cósmica…ao fin todos somos po de estrelas.

Queremos unha paisaxe nocturna amigable, con luz artificial sí, pero amarela e iluminando o noso camiño entre rúas, mais nunca o ceo. Queremos unha noite que non consuma máis enerxía da que necesitamos, que co que se aforre iluminando ben se invirta no fomento noso benestar social, natural e cultural.

tumblr_lgt4piv3no1qcza3lo1_500.jpg

Por todo iso, redatamos un manifesto que ratifica a Declaración Institucional en Defensa do Ceo Nocturno aprobada polo Parlamento de Galiza no 2015 e inclúe as cuestións chave de como iluminar eficientemente para conseguir os propósitos arriba indicados.

E a ti?, gustaríache unha noite como a que nos queremos? Se estás de acordo, entra na páxina www.calidadedanoite.wordpress.com e asina o manifesto, que non é noso, é de todos!.

Ver: La Hora del Planeta. Que las farolas no nos impidan ver las estrellas. Alberto Pereiras. El Asombrario.

III Ed. Arquitectura con luz propia

O mércores 19 de abril voltamos á ETSAC (Escola Técnica Superior de Arquitectura da Coruña) para celebrar a III Edición de Arquitectura con luz propia entre as 18h30 e as 21h30.

LuzPropia3_CARTEL_1

This slideshow requires JavaScript.

Imaxes da III Edición de Arquitectura con luz propia. Fotografía: AXPerspectivas

Nesta edición, contamos con:

  • Daniel Ríos Meizoso (C.T Calidade do Ceo Nocturno). Nos introduciu na problemática da contaminación luminosa en Galicia e presentou o Mapa do brillo do Ceo que estamos a elaborar dende a nosa asociación.
  • Lucía Girádez Costas (C.T Calidade do Ceo Nocturno). Presentou o fío de contidos da III Edición de Arquitectura con luz propia.
  • Marco V. Quintela García e César González García (Rede Consilencia). Marco e César nos descubriron o apaixoante mundo da arqueoastronomía vencellada coa chamada “astronomía cultural” nunha charla sobre “fenómenos astronómicos que configuran espazos arquitectónicos e constrúen ideas”. Presentaron “Lume na Auga”, un proxecto de investigación e posta en valor dos recursos arqueoastronómicos de Galicia.
  • Salvador X. Bará Viñas (Profesor da Área de Óptica, Universidade de Santiago de Compostela).  Salva fixo unha revisión xeral da problemática da contaminación luminosa dende o punto de vista da planificación urbana, na charla “tendencias e retos actuais nas instalacións lumínicas dos territorios”.
  • Óscar Blanco Varela (Trevinca Skies). Como acción para a protección da noite e o seu aproveitamento económico, en Galicia certificáronse xa dous territorios como Destinos Turísticos Starlight. Óscar Blanco, promotor do Destino Starlight Trevinca, e nos falou do proxecto pioneiro en Galicia en turismo astronómico, Trevinca Skies.

Arquitectura con luz propia quere ser un lugar onde os arquitectos profesionais e en formación podan discutir e aprender sobre o que se empeza a chamar cultura da luz e sobre a responsabilidade para con ela, que sen dúbida, constitúe un tema non o suficientemente debatido nin estimado.

Son moitos os expertos que coinciden en indicar que o uso da luz asociado ao significado de progreso e riqueza tivo moito que ver no aumento incontrolado da contaminación luminosa.

Ademáis, en tempo de crise, é a luz mal instalada que dilapida cartos a primeira en ser sacrificada. Cambiar esta visión e darlle á luz un valor que trascenda o económico empeza a ser un dos obxectivos de moitos expertos en luz e contaminación luminosa.

A actividade que Calidade do Ceo e Asociación Xuvenil Perspectivas propoñen, quere facer fincapé no dito no apartado anterior e acercar á comunidade da Arquitectura os recursos e os problemas que existen na actualidade para alumar de forma correcta, así como a importancia de facelo alén estética.

A actividade quere fomentar o desenvolvemento dunha cultura da luz responsable coa natureza, a sociedade e coa paisaxe na que vivimos.

06_Sandratei
Intervención Víctor Tilve. ACLP 2014. Fotografía: Sandratei

 

Calidade do Ceo Nocturno na USC

Cartel La Hora del Planeta

O próximo xoves 20 de abril estaremos na Facultade de Matemáticas para reflexionar con todo aquel que queira asistir, sobre o concepto de contaminación luminosa. Qué é a contaminación luminosa? A quen afecta e cómo? Cal é a situación actual en Galiza? Qué podemos facer para reducila e consumir luz artificial de forma responsable?. Todas estas cuestións e algunhas máis quedarán resoltas ao final da xornada.

Alén diso, faremos un roteiro nocturno circular que partirá da mesma facultade e pasará por diferentes puntos nos que comentaremos diferentes tipos de iluminación e problemáticas asociadas ao tempo que tomaremos medidas do brillo do ceo.

ruta (1)

Obradoiro de contaminación luminosa na EOI de Vigo. 27/04/2017

O 27 de abril, ás 20.:30, estaremos na Escola Oficial de Idiomas (EOI) de Vigo (sede central en Martínez Garrido) cun obradoiro sobre contaminación luminosa en colaboración co Equipo de Dinamización Lingüística.

Neste obradoiro falaremos de astronomía (identificación de estrelas e constelacións) e de como medir a contaminación luminosa contando estrelas e tamén doutros tipos de medida e da súa interpretació. Falaremos de proxectos internacionais e de como participar neles. Faremos diferentes xogos para aprender as causas e consecuencias da contaminación luminosa. Ao remate todos os asistentes serán capaces de recoñecer a contaminación luminosa, de medila e de saber de que forma hai que iluminar en cada momento para facelo correctamente.

Esperámosvos na EOI de Vigo. O obradoiro é de balde pero convén inscribirse en calidadedoceo@gmail.com, en eoi.vigo.edl@gmail.com ou na conserxería do centro.

cartel_2017-1

Education on Light Pollution (proxecto internacional sobre contaminación luminosa)

Liderados polo investigador portugués Raul Lima, do Politécnico de Porto, participamos xunto co investigador da Universidade de Santiago de Compostela e a Asociación Astronómica Coruñesa Ío nun proxecto internacional con financiamento do proxecto europeo Stars4all. O proxecto ten como obxectivo principal a instalación de fotómetros SQM en centros de ensinanza secundario en Portugal e Galicia.

A medida que desenvolvamos o proxecto informaremos polos medios habituais. Máis información en https://www.ess.ipp.pt/noticias/projeto-education-on-light-pollution 

1ª xuntanza galega sobre contaminación luminosa

Este sábado 4 de febreiro terá lugar a 1ª xuntanza galega sobre contaminación luminosa en Matadoiro Compostela. Ademais do noso colectivo estarán presentes, atendendo ás inscricións feita a día de hoxe, as asociacións Astrovigo, A. Astronómica Sirio de Pontevedra, A. Astronómica Coruñesa Ío e Clube Vega de Santiago, así como os investigadores Salvador Bará, da USC, e Raul Lima, do Politécnico de Porto. Tamén contaremos con representación do Planetario da Coruña e da empresa Wireless Galicia, que mantén en Vigo un fotómetro SQM para medir a contaminación luminosa no centro da cidade.

galicia_iss2
Galicia dende o espazo

A importancia desta xuntanza, e polo que decidimos organizala e propoñela aos nosos colegas, radica na necesidade de unir esforzos e coñecementos para chegar á xente e ás persoas con capacidade de decisión para mudar o mapa luminoso de Galicia. Contamos ademais coa presenza  de Raul, investigador portugués co que intercambiaremos experiencias e trataremos os problemas da fronteira para abordar solucións conxuntas.

Na xuntanza falaremos dos fotómetros SQM, da experiencia acumulada na loita contra a contaminación luminosa de todos os participantes e plantexaremos accións comúns para que no futuro a mensaxe de que iluminar ben é posible e beneficioso chegue máis claro e con máis forza a todo o mundo.

Medidas do brillo do ceo en Vedra (26,27,28/11/2016)

(Se é a primeria vez que les sobre isto é recomendable que visites a páxina Brillo do ceo nocturno)

Seguimos tomando medidas grazas a Ramón Iglesias, un colega polifacético membro do Clube de Astronomía Vega, astrónomo técnio no Observatorio Astrofísico de Javalambre (Teruel) e doutorando da Universidad La Laguna de Tenerife.

Desta volta o SQM foi ata o concello de Vedra e colocouse o SQM nun lugar a aproximadamente a 8 km de Santiago de Compostela, onde con nubes o brillo de ceo chega ata 18 magnitudes por culpa da luz reflectida nelas, pero que cando o ceo está despexado a escuridade chega ata as 20 magnitudes, un bo dato.

Como vemos nas seguintes imaxes de satélites obtidas da páxina de Meteogalicia, o día 26 Galicia estaba cuberta de nubes, mentres que os outros dous días na zona de Vedra a cousa mellorou.