Formulario de afiliación

Máis información en Faite socio!

Formulario para facerse socio de Calidade do Ceo Nocturno. No caso de seleccionar o modo de pago como “ingreso” deberase enviar ao correo calidadedoceo@gmail.com o recibo do ingreso feito na nosa conta de ‘la Caixa’: ES77 0133 5772 7642 0000 4578

Os datos persoais aportados nesta solicitude serán tratados polo COLECTIVO EN TRANSICIÓN CALIDADE DO CEO NOCTURNO, con NIF G27820463, coa finalidade de dar cumprimento aos procedementos adoptados polo colectivo como garantía ao adecuado exercicio das súas competencias, para manter un rexistro a efectos de acreditación, para estudos estatísticos e para a reclamación e cobro de cotas. Pode exercitar os seus dereitos de acceso, rectificación, cancelación e oposición ante a Xunta Directiva do colectivo cun escrito firmado e copia do DNI. Esta información outorgase en cumprimento do artigo 5 da Lei Orgánica 15/1999, de 13 de decembro, de Protección de Datos de Carácter Persoal.

Formulario proxecto calibración SQM

Dende hai uns meses estamos levando a cabo a recompilación de medidas de brillo do ceo nocturno que se fixeron e se fan en Galicia pero que están esparexidas e publicadas en diferentes páxinas web e proxectos. Queremos que visitando un único lugar estea toda a información accesible, pero agora queremos tamén que esa información sexa interpretable con rigor, por iso tivemos a idea de calibrar todos os SQM da nosa comunidade.

O seguinte paso é saber cantos SQM hai en Galicia, que modelos son, se están nunha instalación fixa e se os seus donos están dispostos a participar nesta iniciativa. Quen estea interesado en participar pode enviarnos o seguinte formulario para que poidamos seguir xestionando a calibración de todos os fotómetros.

Os datos persoais aportados nesta solicitude serán tratados polo COLECTIVO EN TRANSICIÓN CALIDADE DO CEO NOCTURNO, con NIF G27820463, coa finalidade de dar cumprimento aos procedementos adoptados polo colectivo como garantía ao adecuado exercicio das súas competencias, para manter un rexistro a efectos de acreditación, para estudos estatísticos e para a reclamación e cobro de cotas. Pode exercitar os seus dereitos de acceso, rectificación, cancelación e oposición ante a Xunta Directiva do colectivo cun escrito firmado e copia do DNI. Esta información outorgase en cumprimento do artigo 5 da Lei Orgánica 15/1999, de 13 de decembro, de Protección de Datos de Carácter Persoal.

Comparación de ceos: Bueu, Vigo e Castrelo de Miño.

Xa levamos tempo medindo ceos de Galicia e chegou á hora de interpretar os datos facendo comparacións. Todos os datos están en Brillo do ceo nocturno e neste mapa de Galicia.

Comezamos a comparación de ceos vendo o que sucede nun ceo en plena cidade, Vigo, nun ceo semi urbano, na Carrasqueira, en Bueu; e nun ceo rural, no Clube Náutico de Castrelo de Miño.

Collemos unha noite máis ou menos estable de medidas en cada lugar con características similares: ningunha ou moi poucas nubes e ausencia de Lúa. Ao medir en noites diferentes a noite non comeza á mesma hora, polo que comparamos os datos das horas centrais da noite. Temos en conta que nalgúns lugares pode haber luces que se apaguen a partir dunha hora determinada, como parece ser o caso de Castrelo de Miño e tamén que pode haber datos que por algún motivo se saen do esperado, como pasa na gráfica de Castrelo de Miño que ten un pico ao redor das 12 horas UTC (tempo universal). Nesta ocasión traballamos con tempo universal exclusivamente porque se comparamos noites en horario de verán e noites en horario de inverno a transformación de tempo universal a hora local cambia: en verán hai que sumar 1 hora ao tempo universal para ter a hora local e en inverno hai que sumar dúas horas. Pero traballando en tempo universal evitamos estos problemas e concentrámonos en facer unha análise da escuridade do ceo ao transcurso da noite.

Tendo en conta o comentado podemos ver que en Castrelo de Miño ao comezo da noite o brillo do ceo é considerablemente maior que nas horas centrais da noite. Pero despois, como cabe esperar, o ceo é moito máis escuro que nos outros lugares cos que se compara. No caso de Bueu estamos a falar dun lugar un pouco máis alto co centro urbano e algo alonxado deste. Isto tradúcese nun ceo dunhas 20 magnitudes, que é un ceo bastante escuro, mentres que en Vigo, no centro da cidade e a pesar de medir nun dos puntos máis altos da mesa, o ceo brillo moito.

En definitiva: os ceos urbanos, semi urbanos e rurais teñen moita diferenza de brillo do ceo, pero os da cidade son mellorables, como veremos en próximas comparativas entre ceos urbanos.

V Workshop CMON (17 decembro 2016)

Este sábado 17 de decembro estaremos no V Workshop CMON en Santiago. É toda unha honra asistir a esta reunión de astrónomos afeccionados que nos deixarán un oco para falar do noso proxecto e da contaminación luminosa.

Toda a información sobre esta xuntanza está na páxina do Clube Vega: http://clubevega.org/?page_id=706

Vémonos en Santiago!

Medidas do brillo do ceo en Ames (17 a 23/10/2016)

(Se é a primeria vez que les sobre isto é recomendable que visites a páxina Brillo do ceo nocturno)

Grazas a Ramón Iglesias, un colega polifacético membro do Clube de Astronomía Vega, astrónomo técnio no Observatorio Astrofísico de Javalambre (Teruel) e doutorando da Universidad La Laguna de Tenerife, tomamos todas estas medidas e estamos a facer outras nas contornas de Santiago e Ames.

A modo de resumo cabe indicar que haberá que repetir a meirande parte das medidas porque estas son moi cambiantes debido a noites con Lúa e nubes. Aínda así todas elas mostran datos de interese a aproveitables.

Medidas en Castelo, Ames. Medidas con Lúa brillante ao comezo da noite. As medidas teñen boa pinta, pero queremos repetir para ver se se repite unha noite como a do día 9 e poder corroborar que nesa parroquia gozan dun bo ceo.

 

Seguimos en Ames, pero agora en Trasmonte. As medidas son case todas con Lúa xa que esta saíu antes das 21 horas, pero vese perfectamente cando o seu brillo comeza a afectar as medidas. Antes de que a Lúa estivese moi alta hai medidas de máis de 20 magnitudes. Igualmente repetiremos medidas aquí, pero ten boa pinta tamén esta parroquia de Ames.

A Moniña, na parroquia de Biduído, tamén está en Ames e de tres noites que se tomaron medidas alí só saíu algo potable o día 23 de outubro (na gráfica a ñ aparece con nh por mor do programa co que se fai a gráfica, que non admite ñ). Hai que confirmar se esas medidas de magnitude baixa, é dicir, brillo de ceo alto, son porque a luz artificial reflicte nas nubes ou se hai outro motivo.

 

 

Medidas do brillo do ceo en Santiago (6 a 22/11/2016)

(Se é a primeria vez que les sobre isto é recomendable que visites a páxina Brillo do ceo nocturno)

Grazas a Ramón Iglesias, un colega polifacético membro do Clube de Astronomía Vega, astrónomo técnio no Observatorio Astrofísico de Javalambre (Teruel) e doutorando da Universidad La Laguna de Tenerife, tomamos todas estas medidas e estamos a facer outras nas contornas de Santiago e Ames.

Como pasou en Ames estas medidas son pouco claras por diversos motivos, así que a pesar de medir varias noites son poucas as que podemos aproveitar.

Comezamos coa zona das Cancelas. Durante estas noites houbo nubes e Lúa ao inicio da noite. O ceo máis escuro dá unha medida entre 19 e 19,5 magnitudes.

Tomáronse medidas tamén na Casa do Matadoiro, ubicada na Praza do Matadoiro de Santiago de Compostela. Coincidiron noites con Lúa chea, pero queda bastante claro que o ceo ten un máximo de escuridade de pouco máis que 19 magnitudes.

E por último nesta quedan o Centros Sociocultura do Castiñeiriño. Son os datos máis difíciles de interpretar. Hai que volver medir. Nas gráficas vese un salto de brillo que seguramente se deba a unha luz que se apaga sobre as 12 da noite. Despois deste salto houbo Lúa todas as noites, polo que non se pode concluír aínda como de escuro é o ceo aquí. Pero os datos son interesantes polo salto que hai, no que hai que afondar.

Profundizando nas magnitudes

Varias veces falamos das magnitudes (Magnitude, Brillo do ceo nocturno), pero chegou o momento de afondar no seu significado e na súa interpretación. Este pequeno artigo é unha explicación que pretende ser curta e sinxela, se afondar en conceptos que poden ser complexos e evitando complicacións. Pero aínda así se tratan algúns temas que poden ser complicados porque non todos partimos da mesma base. Para calquerá dúbida, idea para mellorar a explicación ou outra necesidade podedes contactar con nós polos medios habituais.

Contexto histórico: Hiparco.

hipparchos_1A experiencia demostra que a simple vista o brillo aparente das estrelas non é o mesmo para todos. A primeira persoa en escalar numericamente esta diferenza foi o astrónomo grego Hiparco de Nicea no seculo II a.C., establecendo unha clasificación discreta do un 1 ao 6 en orde inverso ao brillo que el apreciaba co seu ollo. Polo tanto, ordenounas atendendo a súa magnitude visual aparente. Hiparco considerou que as estrelas dunha determinada magnitude brillaban aproximadamente a metade que as estrelas de magnitude inmediatamente inferior, catalogando como estrelas de magnitude 2 a aquelas que billaban unhas dúas veces e media menos que as que considerou de magnitude 1. É dicir, o grupo de astros de magnitude 1 eran os que el vía como máis brillantes e o grupo de magnitude 6 formábano os astros de menos brillo.

Evolución do concepto: Herschel e Fechner.

En 1830, John Herschel descubre que unha estrela de magnitude 1 é 100 veces máis brillante que outra de magnitude 6, o que se coñece como Criterio de Herschel, que pode
establecerse matematicamente como:

m = 1 -> I = 100
m’ = 6 -> I’ = 1

sendo I e I’ intensidades luminosas recibidas dun corpo celeste e m e m’ as súas magnitudes. A instensidade luminosa segue unha escala linear e un corpo cunha intensidade 100 brilla cen veces máis ca unha de intensidade 1.

En 1850 enúnciase a Lei de Fechner, unha lei psicofísica que ten como enunciado: cando os estímulos luminosos crecen en progresión xeométrica, a sensación óptica correspondente faino en progresión aritmética.

Sendo I e m a notación usada anteriormente e S a sensación luminosa, que segundo a clasificación de Hiparco aumenta cando a magnitude diminúe, a lei pode ser descrita coa seguinte táboa:

taboa

Lei de Fechner

Fórmula de Pogson.

Facendo unha serie de razoamentos matemáticos chégase ao seguinte enunciado e á fórmula de Pogson, moi importante para interpretar as medidas en magnitudes:

pogson

Fórmula de Pogson

Interpretación dun logaritmo.

Na fórmula de Pogson aparece un logaritmo, log. Olvidemos todas as demais letras e números que aparece na fórmula e pensemos simplemente que a magnitude que se mide ten un valor relacionado co logaritmo da intensidade luminosa do que se mide.  É un logaritmo en base 10, e o seu comportamente resúmese nas seguintes imaxes:

Interpretación das magnitudes.

Despois de todo o visto pódese dicir que as magnitudes teñen unha escala logarítmica e que, polo tanto, se unha medida ten o dobre de magnitudes que outra, a primeira NON brilla a metade que a segunda (recordade que a máis magnitude menos brillo), senón que brillará menos segundo a relación logarítmica correspondente.

Volvendo á Fórmula de Pogson e, novamente, tras unha serie de razoamentos, finalmente pódese escribir que a magnitude dun corpo celeste é, sendo I a intensidade luminosa:

m = C – 2,5log(I)       (**)

A letra representa unha constante que dependerá do instrumento co que se está a observar o obxecto de intensidade I.

Omitindo o valor de C, no que non é necesario pararse para que quede clara a interpretación das magnitudes, hai que ter en conta que o signo negativo que acompaña ao 2,5 provoca un cambio na gráfica do logaritmo, que queda como se mostra a continuación:

grafica_2_5log

Outra cousa a ter en conta é que a diferenza entre brillos de valor baixo implica máis diferenza de magnitudes que a diferenza entre brillos de valor alto. Por exemplo:

  • Se temos un ceo de magnitude 16 e outro de magnitude 17, resulta que a súa diferenza en intensidade será de máis dunha unidade. Segundo a fórmula (**) e supoñendo C=20:m = 16 => I = 4,95
    m = 17 => I = 3,3
  • Mentres que se temos un ceo de magnitude 20 e outro de 21, con C=20 tamén, a diferenza en intensidade, que recordemos que si é linear, non chega a 0,5 unidades:m = 20 => I = 1
    m = 21 => I = 0,67

Resumindo

  • A máis magnitudes o ceo é máis escuro.
  • Se un ceo teña o dobre de magnitudes que outro non quere dicir que brille a metade (xa que as magnitudes teñen escala logarítmica).
  • A medida que o ceo é máis escuro, a diferenza en magnitudes implica menos diferenza no brillo que vemos co ollo. Cando o ceo brilla moito e mídense poucas magnitudes (de 15 a 18 son poucas) entón pequenas diferenzas de magnitudes implican moita variación de brillo do ceo.